Hulp bij Psychose

Vaak komt het eerste contact tussen onze hulpverlener en iemand met (het vermoeden van) een psychose tot stand op het moment dat de situatie tot een crisis is gekomen.

Over het algemeen wordt bij een crisis kort en snel onderzoek verricht, een voorlopige diagnose gesteld en onze hulpverlening direct gestart. Op het moment dat de toestand wat tot rust is gekomen, vindt een meer uitgebreid onderzoek plaats dat kan bestaan uit onderstaande onderzoeken. Hierna volgt toewijzing naar verdere behandeling.

Psychiatrisch onderzoek
In een psychiatrisch onderzoek wordt gekeken naar de aan- of afwezigheid van psychotische symptomen zoals het horen van stemmen, hallucinaties en wanen. Ook wordt nagegaan wanneer de symptomen zijn begonnen, hoe deze zich hebben ontwikkeld en wat de invloed ervan is op het dagelijks leven.

Lichamelijk onderzoek
Om een beeld te krijgen van jouw lichamelijke toestand kan informatie ingewonnen worden bij de huisarts. Daarnaast kan gekozen worden voor een (aanvullend) lichamelijk onderzoek met bijvoorbeeld laboratoriumonderzoek en screening op middelen.  Doel hiervan is lichamelijke aandoeningen en afwijkingen in het bloed uit te sluiten.

Neuropsychologisch onderzoek
Dit onderzoek bestudeert jouw intelligentie, waarneming, informatie-verwerking, aandacht, geheugen en uitvoerend vermogen. Op deze wijze kunnen belangrijke cognitieve problemen en aanwezige capaciteiten worden vastgesteld.

Routine Outcome Monitoring (ROM)
De ROM is een vragenlijst waarmee onder meer psychiatrische symptomen, niveau van functioneren en zorgbehoeften worden gemeten. De vragenlijst wordt minstens eenmaal per jaar afgenomen, zodat we zorgvraag en zorgaanbod zo goed mogelijk op elkaar kunnen afstemmen.

Overig onderzoek
Naast bovengenoemde kan ook aandacht geschonken worden aan:

1. de biografie: het levensverhaal, waarin belangrijke, stressvolle of traumatische gebeurtenissen een rol hebben kunnen spelen bij het ontstaan of voortduren van de huidige problemen
2. het sociale netwerk: mensen uit de eigen omgeving of familie/kennissen die belangrijk kunnen zijn als steun bij het herstelproces
3. de sociale rolvervulling: de rol die mensen wel of niet meer innemen zoals partner, vriend/vriendin, ouder, e.d.
4. arbeidsanamnese: onderzoek naar jouw ervaringen met werk, vrijwilligerswerk, opleiding en scholing
5. nadere analyse van jouw symptomen, zoals het stemmeninterview
6. het bijhouden (monitoring) van ervaringen en symptomen in relatie met omgevingsfactoren en alledaagse gebeurtenissen, ook wel Experience Sampling genoemd.

Psycho-educatie is het geven van informatie en voorlichting met de bedoeling om inzicht te geven in de psychotische klachten en te leren omgaan met de gevolgen ervan. Tijdens psycho-educatie word je geïnformeerd over de ziekte, oorzaken, symptomen, het verloop, eventuele gevolgen en de behandeling. Dit is belangrijk voor jezelf,  maar ook voor familie en andere betrokkenen. Onderzoek laat zien dat een goed voorlichtingsprogramma de kans op een volgende psychose verkleint. Psycho-educatie kan plaatsvinden in een groep (bijv. in het herstelprogramma KR8), maar ook in een persoonlijk gesprek met jouw behandelaar.

Voor naasten van mensen met een psychotische kwetsbaarheid biedt Mondriaan een specifieke psycho-educatiecursus.

Medicatie kan een belangrijk onderdeel van de behandeling zijn.

Medicijnen richten zich op het verminderen van jouw symptomen. Bij het voorschrijven van medicatie wordt gelet op de lichamelijke toestand, of je de medicatie verdraagt, het middel niet verslavend is en of het goed combineert met evt. andere medicatie die is voorgeschreven.

Tevens zoeken we, i.v.m. evt. bijwerkingen, samen naar een optimale dosis die voldoende werkzaam is en tegelijkertijd goed wordt verdragen. In de therapie besteden we aandacht aan het bevorderen van medicatietrouw en bespreken we de noodzaak en het nut van medicatie. Ook wordt regelmatig met je gesproken over de ervaringen over de bijwerkingen en of de medicatie bijgesteld moet worden.

Bij psychotherapie staat het praten over psychische problemen centraal. Dat kunnen individuele gesprekken zijn met een psycholoog of psychiater, maar ook in groter verband (relatie, gezin, groep).

Praten kan de problemen niet altijd oplossen, maar kan wel helpen anders tegen de moeilijkheden aan te kijken, pijnlijke gevoelens te verwerken of situaties anders aan te pakken. Er zijn verschillende vormen van psychotherapie.

Uit onderzoek blijkt dat met name cognitieve gedragstherapie mensen met psychotische verschijnselen helpt meer controle te krijgen over de symptomen en de gevolgen daarvan. Cognitieve gedragstherapie is een vorm van psychotherapie die zich richt op het veranderen van ongewenste gedachten en het gedrag dat hieruit voortkomt.

Een andere vorm van psychotherapie is de gedragstherapie Acceptance en Commitment Therapie (ACT). ACT combineert onderdelen van cognitieve therapie en exposure (blootstelling aan beangstigende situaties) met acceptatie en mindfulness. Met ACT kun je leren je te richten op zaken die op directe wijze beïnvloeden, zoals jouw eigen gedrag, in plaats van controle proberen te krijgen over ervaringen die niet direct te beïnvloeden zijn, zoals emoties en gedachten.

KR8 is een groepsprogramma voor iedereen met een psychosegevoeligheid en bestaat uit wekelijkse bijeenkomsten, waarin alles over psychose en de gevolgen daarvan op alle belangrijke levensdomeinen aan bod komen. Dit wordt gecombineerd met groepsactiviteiten zoals psychomotore therapie, creatieve therapie en het maken van een crisisplan.

Ook familie en naasten worden nadrukkelijk betrokken en er wordt aandacht besteed aan een gezonde leefstijl, voeding, sociale relaties en werk. Zo haal je het beste uit je behandeling en werk je samen aan je herstel.

Bij vaktherapie ligt de nadruk niet op het praten maar op het doen. Je ervaart tijdens de therapie wat je moeilijk vindt of waar je juist goed in bent.

Je spreekt met de vaktherapeut af aan welk doel je gaat werken binnen één van de therapievormen. Dat wat je leert kun je toepassen in jouw dagelijks leven. Binnen Mondriaan bieden we bij psychose de volgende vaktherapieën aan:

• Beeldende Therapie
• Muziektherapie
• Psychomotorische Therapie

Vaktherapie kan o.a. geschikt zijn als je:

• moeite hebt met het bespreken waar je last van hebt
• niet durft of kunt praten over ingrijpende ervaringen en emoties
• moeilijk woorden kunt geven aan wat je voelt.
• het soms moeilijk vindt om met emoties om te gaan
• moeite heeft met het aanvoelen en aangeven van jouw grenzen

In deze cursus leer je groepsgewijs stilstaan bij een gezonde levensstijl.  Dit gebeurt aan de hand van drie thema’s:

• gezond eten
• gezond bewegen
• gezond denken en doen

Het doel is om bewustwording bij u te creëren t.a.v. gezond leven, niet om af te vallen. De cursus duurt ongeveer 4 maanden, waarbij theorie direct in verband wordt gebracht met de praktijk. 

Het praktische deel richt zich op:

• actief zijn in de keuken
• hoe om te gaan met boodschappen doen
• menuplanning
• iets actief ondernemen qua beweging

Indien je nog helemaal niets doet in het kader van beweging word je gevraagd deel te nemen aan de sportactiviteiten. Om in aanmerking te komen voor deze cursus dien je in behandeling te zijn bij Mondriaan. Jouw behandelaar kan je aanmelden.
 

De identiteitsontwikkeling bij adolescenten (jonge mensen tussen de 18 en 35 jaar) kan door psychische problemen in de knel komen. De problemen die je dan ervaart kunnen heel verschillend zijn.

Binnen Mondriaan kan deelname aan de adolescentengroep een onderdeel van je behandeling zijn. Deze groep bestaat uit deelnemers die herstellende zijn van een psychose en/of leiden aan stemmingsstoornissen, persoonlijkheidsstoornissen, angststoornissen of een verslaving.

Doel en werkwijze
Het programma heeft als doel om jou en andere adolescenten op een gestructureerde manier met elkaar in contact te brengen en ervaringen te laten delen. Je kunt steun en herkenning vinden bij elkaar en elkaar ondersteunen in het opbouwen en vasthouden van een sociaal netwerk. Er wordt actief gewerkt aan herstel van maatschappelijke participatie. Je leert om (opnieuw) zelf verantwoordelijkheid te nemen op het gebied van werken, wonen en vrije tijdsbesteding.

In de groep krijg je meer inzicht in eigen gedrag/patronen, eigen kwetsbaarheid, eigen behoeftes, kwaliteiten en valkuilen. Je werkt aan het vergroten van eigen initiatief en het opbouwen van zelfvertrouwen.

De Adolescentengroep is een open groep bestaande uit 8 tot 10 personen, die onder begeleiding deelnemen aan diverse vaste groepsgesprekken afgewisseld met non-verbale therapieën.

Meer over het programma
Het programma is ondersteunend aan de behandeling en omvat vier dagdelen per week. Echter in onderling overleg kun je ook aangemeld worden voor één, twee of drie dagdelen. Het programma bestaat uit een weekopening, psychomotore therapie, psycho-educatie, creatieve therapie en koken.

Bij afmelding wordt een reden gevraagd. In de groepsrondes besteden we aandacht aan de aan/afwezigheid. Elkaar motiveren, ondersteunen, bevragen kan daarbij gebruikt worden.

De duur van het programma varieert van enkele maanden tot ongeveer een jaar. Gedurende deze periode evalueren we regelmatig samen met jou en jouw behandelaar de deelname aan het programma.

Het programma wordt aangeboden door agogische medewerkers en (vak) therapeuten elk vanuit hun specifieke deskundigheid met een psychiater op de achtergrond. Je blijft in behandeling bij jouw eigen behandelaar.

Het deelnemen aan recreatieve activiteiten bevordert de gezondheid en jouw welzijn en helpt bij het ontwikkelen en verbeteren van sociale vaardigheden. Misschien heb je, vanwege psychische klachten, moeite met het adequaat, aangenaam en zinvol invullen van vrije tijd? Mondriaan biedt met de training ‘Vrije Tijd’ coachende behandeling op dit gebied.

In deze training leer je op een systematische manier specifieke vaardigheden die nodig zijn voor deelname aan recreatieve activiteiten.

Doelstellingen

In deze training staan de volgende doelstellingen centraal:

• Je bent je bewust van eigen wensen ten aanzien van vrije tijd.
• Je bent je bewust van de voordelen van vrije tijd activiteiten.
• Je begrijpt beter hoe je functioneert in vrijetijdssituaties en hebt praktische handvatten gekregen
• Je leert hoe en waar je informatie krijgt over vrijetijdsactiviteiten en hoe je kunt bepalen aan welke activiteiten je wilt gaan deelnemen.
• Je leert wat de mogelijkheden zijn op het gebied van vrijetijdsactiviteiten en wat je nodig hebt om de activiteit te gaan doen.
• Je ontdekt en ervaart nieuwe vrijetijdsactiviteiten (starten, evalueren en voortzetten).

De training bestaat uit 12 bijeenkomsten (1 per week) van 1,5 uur en vindt in groepsverband plaats en wordt begeleidt door één ergotherapeut en één sociaal cultureel werker. Het betreft een gesloten groep bestaande uit 8-10 deelnemers. Dat betekent dat er tussentijds geen nieuwe deelnemers kunnen instromen.

Ben je al in behandeling bij Mondriaan en heb je last van concentratieverlies, het gevoel veel te vergeten, kun je moeilijk de aandacht vasthouden? En ontstaan hierdoor problemen in jouw dagelijks functioneren? Misschien is de geheugentraining 'Brainfit' dan iets voor jou.

Brainfit is een laagdrempelige training om jouw geheugen te verbeteren en dan met name je  concentratie en aandacht. Door middel van oefeningen, spelletjes, etc. leer je om weer beter ergens de aandacht bij te houden, concentratie langer vasthouden en minder te vergeten.

De training vindt plaats in een open groep, d.w.z. dat je gedurende dat de groep draait kunt in- en uitstromen. De groep bestaat uit maximaal 10 personen en wordt begeleid door een therapeut. De duur van deelname is voor iedereen individueel. Je kunt dus deelnemen zolang dit nodig is.

Misschien heb je moeite met enkele basale sociale vaardigheden, zoals voor jezelf opkomen, een praatje maken, omgaan met kritiek en complimenten of het aangaan van sociale contacten.

Mogelijk herken je bij jezelf onderstaande uitspraken:

• “Ik kan geen nee zeggen”
• “ik klap dan helemaal dicht”
• “ik krop eerst alles op en gooi er daarna alles in één keer uit”
• “ik weet nooit wat ik moet zeggen als ik in de wachtkamer zit”
• “iemand sprak me aan en ik wist niet hoe te reageren”
• “hoe rond ik een gesprek af?”

Met de sociale vaardigheidstraining ondersteunen wij bij het vergroten van jouw sociale vaardigheden door: 

• het aanleren van sociale vaardigheden middels de Goldsteinmethodiek
• het vergroten van jouw zelfredzaamheid, zelfstandigheid en zelfvertrouwen in het contact met anderen.

Meer over de training

De training bestaat uit 3 modules. Iedere module bestaat uit 5 wekelijkse bijeenkomsten van 1,5 uur. De groep bestaat uit maximaal 10 deelnemers.

De training start bij voldoende aanmeldingen. Om deel te nemen dien je in behandeling te zijn bij Mondriaan. De training is een aanvulling op jouw reguliere behandeling. De behandelaar kan je aanmelden.

Voorafgaand aan de training vindt een individueel kennismakingsgesprek plaats tussen jou en één van de trainers. Hierin krijgt je uitleg over de training en inventariseren we samen persoonlijke leerdoelen.

Aan de hand van eigen voorbeelden en ervaringen en door middel van actief oefenen werk je aan deze persoonlijke leerdoelen. Na het oefenen binnen de groep, kun je de geleerde technieken individueel toepassen in jouw persoonlijke situatie.

Soms heb je ondersteuning nodig om de regie over jouw leven weer terug te vinden. Therapie OP maat (TOP) bied je een gestructureerde en groepsgerichte behandeling met een individueel programma, toegespitst op jouw hulpvraag en rekening houdend met jouw mogelijkheden en beperkingen.

Uit het ruime aanbod aan therapieonderdelen zoals vaktherapieën, ergotherapie, sociale vaardigheidstraining stellen we een therapierooster op maat samen.

Tijdens dit therapieprogramma van 1 tot 5 dagen is jouw behandeling vooral gericht op het verkrijgen en behouden van meer structuur, ik-versterking en het zelf ervaren. We streven naar het voorkomen van crisis, het doorbreken van een neerwaartse spiraal en bieden je inzicht in jouw gedrag, klachten en sociaal functioneren.

Binnen een veilige en beschermde leeromgeving, kun je opgedane inzichten, vaardigheden en gedragsveranderingen direct oefenen en toetsen. Door het ervaringsgericht leren worden veranderingsprocessen in gang gezet. Er is aandacht voor jouw persoonlijke groei en veranderingen, passend bij jouw capaciteiten.

Ook word je tijdens dit therapieprogramma gestimuleerd en gemotiveerd tot een adequate zelfzorg, een dagstructuur met een zinvolle dag invulling en sociale contacten.

De duur van Therapie OP maat wordt in samenspraak met jou, jouw behandelaar en de therapeuten afgestemd op jouw doelen. De behandelaar kan je aanmelden.

Mogelijk ervaar je, door jouw lichamelijke of psychische klachten, problemen in het zelfstandig
uitvoeren van jouw dagelijkse activiteiten. Ergotherapie kan hierbij helpen. Samen onderzoeken we met jou welke problemen je ervaart op het gebied van huishouden, zelfzorg, werk, hobby’s en sociale contacten. Je spreekt af aan welk doel je gaat werken en werkt aan praktische oplossingen, zodat de gewenste activiteiten in het dagelijks leven weer zo zelfstandig mogelijk kunt uitvoeren.

Ergotherapie kan geschikt zijn als je problemen ervaart met:

• Het doen of bijhouden van het huishouden.
• Het bereiden van een maaltijd.
• Jouw zelfverzorging.
• Het omgaan met geld.
• Het reizen met het openbaar vervoer.
• Het nakomen van of op tijd komen op afspraken.
• Het indelen van de tijd, waardoor je het gevoel hebt dat je vaak tijd te kort hebt.
• Het vinden van balans tussen rust/ontspanning en activiteit.
• Het aangaan van sociale contacten.
• Het invullen van vrije tijd, waardoor je je verveelt en graag iets te doen wilt hebben.
• Samenwerken, waardoor dagelijkse activiteiten niet uitgevoerd kunnen worden.
• Het uitvoeren van jouw werk of werkzaamheden. Bijvoorbeeld als je weer meer wilt werken of
• jouw werk anders wilt organiseren.

Psychomotorische therapie (PMT) is een vaktherapie waarbij we werken met sport, spel, bewegings en – lichaamsgerichte activiteiten. Hierbij hoef je niet goed te zijn in het sporten. Belangrijker is dat je in beweging wilt zijn en op deze manier wilt oefenen met ander gedrag.

Tijdens, of al voor de groepstherapie, wordt er gewerkt aan het stemmeninterview, waarbij men er vanuit gaat dat stemmen horen een veel voorkomend verschijnsel is en samenhangt met de persoonlijke levensgeschiedenis. Door systematisch vragen te stellen over de stemmen, proberen we samen de betekenis van de stemmen te achterhalen. Hierdoor kunnen stemmenhoorders de relatie met hun stemmen verbeteren en worden eenzaamheid en stigmatisatie verminderd. Het stemmeninterview wordt vervolgens vertaald naar een construct dat antwoord geeft op de vragen ‘Wie of wat representeren de stemmen?’ en ‘Welke uitdagingen vertegenwoordigen de stemmen?’.

De eerste sessie is samen met de eigen hulpverlener staat in het teken van kennismaking, theoretische informatie en ervaringsverhaal door een ervaringsdeskundige. In de tussenliggende sessies wordt er gewerkt met de interviews en het maken van constructen. De laatste sessie is opnieuw met de eigen hulpverlener erbij en zal het construct vertaald worden naar een herstelplan gericht op strategieën om met de stemmen om te gaan, of de onderliggende problemen aan te pakken.