Hulp bij angststoornissen

Cognitieve gedragstherapie (CGT) is een klachtgerichte, kortdurende behandeling. De therapie gaat er vanuit dat gedachten invloed hebben op jouw emoties en gedrag.

Mensen met psychische klachten gaan vaak uit van negatieve veronderstellingen, zoals ‘Ik ben niets waard' of ‘In mijn leven is alles ellendig verlopen'. Mogelijk herken je dergelijke veronderstellingen zelf. Deze gedachten zorgen er bijvoorbeeld voor dat je somber in het leven staat en kunnen een depressieve stemming, angstklachten, gebruik van verslavende middelen en andere psychische klachten onderhouden.

In de cognitieve therapie leer je door oefeningen deze gedachten te herkennen en gaandeweg te vervangen door meer rationele gedachten. Als je bijvoorbeeld denkt ‘niemand houdt van mij ' dan wordt je bijvoorbeeld uitgedaagd in uw omgeving na te gaan of dit inderdaad zo is. Door je op die manier te confronteren met de realiteit lukt het deze negatieve gedachten bij te stellen en zo de stemming of andere psychische klachten te verbeteren.

Tijdens een klachtgerichte behandelvorm als CGT ligt de focus bij jouw klachten zelf en de hinder die je ondervindt in jouw dagelijks leven ten gevolge van deze klachten. Er wordt gestart met een uitgebreide analyse van de klachten. Wanneer, hoe vaak, waar komt het voor? Wat denk je en doe je dan?

In Nederland wordt cognitieve therapie vaak gecombineerd met gedragstherapie. Tijdens het begin van de behandeling word je gestimuleerd door het geven van concrete opdrachten (boodschap doen, wandeling maken) om activiteiten te ondernemen en zo ook jouw gedrag te veranderen.

Cognitieve gedragstherapie is in onderzoek effectief gebleken bij de behandeling van verschillende psychische problemen en verslavingsproblematiek.

Interpersoonlijke psychotherapie (IPT, Mufson) is ontwikkeld voor de behandeling van stemmingsproblematiek (depressies), maar wordt ook bij andere psychische klachten ingezet.

Bij IPT gaat men er van uit dat ingrijpende veranderingen of verstoringen van relaties (interpersoonlijke problemen of life events) tot depressieve klachten kunnen leiden of deze kunnen verergeren. Omgekeerd is het ook zo dat de depressieve klachten van invloed kunnen zijn op een of meer van de belangrijke relaties in jouw leven. Kort samengevat streeft IPT ernaar de kwaliteit van de relaties met andere mensen te verbeteren waardoor de depressieve klachten weer kunnen afnemen. Het verbeteren van de relaties met andere mensen staat centraal binnen deze behandeling.

Binnen IPT worden problemen herleid tot de volgende vier probleemgebieden:

• Rouw: het overlijden van een belangrijke naaste.
• Interpersoonlijk conflict: conflicten in de huwelijks- of partnerrelatie, tussen ouders en kinderen of met andere personen (bijvoorbeeld op het werk). Dit kunnen openlijke ruzies maar ook onuitgesproken verwijten zijn.
• Rolverandering: moeite met het aangaan van nieuwe of veranderde sociale rollen, bijvoorbeeld na een scheiding of in een nieuwe baan.
• Interpersoonlijk tekort: moeite hebben om betekenisvolle relaties te onderhouden.
• De therapie is geprotocolleerd en omvat 12 individuele sessies waarbij gebruik gemaakt wordt van counseling technieken maar ook oefeningen zoals rollenspel.

Bij IPT onderzoek je samen met de behandelaar welke veranderingen in belangrijke relaties een rol hebben gespeeld in het ontstaan van jouw depressieve klachten. De behandelaar maakt met jou een keuze voor één van de vier probleemgebieden en dat wordt de focus van behandeling. De veronderstelling is dat als er verbetering optreedt binnen een probleemgebied er ook verbetering op andere gebieden plaatsvindt.

In de therapie leer je effectieve strategieën te hanteren om beter te communiceren. Ook leer je om jouw gevoelens uit te drukken en interpersoonlijke problemen aan te pakken waardoor de depressieve stemming vermindert. Tevens wordt aandacht besteed aan de manier waarop je eventueel nieuwe depressieve episoden kunt herkennen en welke actie je dan kan ondernemen.

Medicatie kan een belangrijk onderdeel van de behandeling zijn.

Medicijnen richten zich op het verminderen van jouw symptomen. Bij het voorschrijven van medicatie wordt gelet op de lichamelijke toestand, of je de medicatie verdraagt, het middel niet verslavend is en of het goed combineert met evt. andere medicatie die is voorgeschreven.

Tevens zoeken we, i.v.m. evt. bijwerkingen, samen naar een optimale dosis die voldoende werkzaam is en tegelijkertijd goed wordt verdragen. In de therapie besteden we aandacht aan het bevorderen van medicatietrouw en bespreken we de noodzaak en het nut van medicatie. Ook wordt regelmatig met je gesproken over de ervaringen over de bijwerkingen en of de medicatie bijgesteld moet worden.

Psycho-educatie is het geven van informatie en voorlichting over jouw psychische klachten en over hoe je (en/of familie/betrokkenen) kunt omgaan met de beperkingen en gevolgen hiervan. Psycho-educatie is altijd een vast onderdeel van jouw behandeling en wordt zowel individueel als in groepsverband aangeboden.

Tijdens psycho-educatie word je geïnformeerd over de psychische aandoening, oorzaken, symptomen, het verloop en de behandeling. Hierdoor krijg je inzicht in jouw problematiek en ontstaat er ruimte voor acceptatie en verandering.

Eye Movement Desensitization and Reprocessing, afgekort EMDR, is een effectieve methode voor de behandeling van de gevolgen van een traumatische gebeurtenis.

Met behulp van EMDR is het mogelijk om de emotionele lading van het trauma weg te nemen. Hierdoor zullen de herbelevingen afnemen. EMDR is effectief gebleken bij posttraumatische stressstoornis en andere psychische stoornissen waarbij traumatiserende ervaringen hebben bijgedragen aan het ontstaan dan wel toename van de klachten.

Bij EMDR word je gevraagd terug te denken aan de traumatische gebeurtenis. Tegelijkertijd word je afgeleid. Vaak is die afleiding in de vorm van geluiden, die door middel van een koptelefoon afwisselend links en rechts worden aangeboden. In sommige gevallen wordt er gewerkt met oogbewegingen waarbij je de hand van de behandelaar moet volgen. Het doel van EMDR is om de traumatische ervaringen te ‘verwerken’, dat wil zeggen de klachten te verminderen zodat je jouw dagelijkse bezigheden weer kunt oppakken.

Tijdens de intake is er aandacht voor de oorzaak en achtergrond van de klachten, kijkt jouw behandelaar samen naar je draagkracht en krijg je uitleg over de behandeling. EMDR werkt vaak snel. De eerste dagen na een behandelsessie kun je je nog wel onrustig voelen. Klachten zoals herbelevingen en nachtmerries en de verhoogde prikkelbaarheid zullen doorgaans na verloop van tijd minder worden. Het wordt dus steeds gemakkelijker aan de oorspronkelijke ervaring terug te denken.

Onderzoek heeft de werkzaamheid van EMDR aangetoond, maar hoe het precies werkt is nog onduidelijk. Er wordt van uitgegaan dat EMDR het verwerkingsproces in de hersenen stimuleert. Uit onderzoek blijkt dat EMDR de toegankelijkheid van de herinneringen vergroot en leidt tot lichamelijke ontspanning. Hierdoor veranderen de herinneringen en worden ze opnieuw in het geheugen opgeslagen, maar dan in een minder emotioneel beladen vorm.

EMDR vindt in individuele sessies plaats.

Behandeling van PTSS is mogelijk met imaginaire exposure. In deze behandeling worden traumatische gebeurtenissen opnieuw verteld en staan we uitgebreid stil bij verschillende aspecten van de gebeurtenis of situatie, zoals wat je dacht, zag, hoorde, voelde, enz.

Doordat deze confrontatie met jouw herinneringen in een veilige situatie en onder begeleiding van een behandelaar plaatsvindt, ervaar je dat de angst en spanning langzaam afnemen ten gevolge van deze herhaaldelijke blootstelling.

Je leert op deze manier de nare herinneringen beter te verdragen. Doordat de angst en spanning met betrekking tot deze herinneringen afnemen krijg je meer controle over deze herinneringen en komen minder snel tevoorschijn op momenten waarop je dat niet wilt. De flashbacks en de nachtmerries over deze gebeurtenissen nemen af en wanneer ze wel nog een keer voorkomen kun je er rustiger en meer ontspannen mee omgaan. Het vermijden van situaties die met deze nare gebeurtenissen te maken hebben is dan niet meer nodig.

De behandeling van een paniekstoornis is bij het Academisch centrum voor angst, dwang en trauma ook mogelijk met behulp van interoceptieve exposure.

Bij interoceptieve exposure word je geleidelijk blootgesteld aan de lichamelijke gevoelens die je ook ervaart wanneer u een paniekaanval hebt, zoals hartkloppingen, versnelde ademhaling, tintelingen, etc. Hiervoor beschikken wij over een methode die zeer effectief is en uniek is in Nederland!

Deze methode houdt in dat wij in staat zijn om een paniekaanval in een veilige omgeving op te roepen. Het doel hiervan is dat je went aan deze nare gevoelens, met als gevolg dat jouw paniekaanvallen zullen verminderen en in veel gevallen zelfs geheel zullen verdwijnen.

Acceptance and Commitment Therapy, ook wel afgekort ACT genoemd, is een wetenschappelijk onderbouwde behandelmethode voor verschillende psychische klachten.

Het betreft een nieuwe generatie gedragstherapie die al verschillende jaren succesvol wordt toegepast. ACT combineert onderdelen van cognitieve therapie en exposure (blootstelling aan beangstigende situaties) met acceptatie en mindfulness. Met ACT leer je flexibeler te functioneren. ACT helpt je bewuster te leven op alle levensdomeinen zoals werk, relaties, persoonlijke groei en ontspanning.

ACT draait om het aanleren van een aantal vaardigheden, waardoor je beter in staat bent om met jouw problemen om te gaan. ACT is er tevens op gericht om een leven te gaan leiden volgens wat voor jou werkelijk belangrijk is in plaats van te leven in het teken van jouw psychische klachten. Binnen ACT leer je om het zinloze gevecht tegen vervelende gedachten, beelden, obsessies, emoties, herinneringen en lichamelijke sensaties te staken. De therapeut bekijkt samen hoe je jouw klachten kunt leren accepteren met als doel een waardevol leven te leiden.

Een behandeling met exposure (confrontatietherapie) richt zich, vanuit een cognitief gedragsmatige invalshoek, op het veranderen van (vermijdings)gedrag. Als je jouw gedrag verandert, kan dat namelijk een gunstig effect hebben op angstgevoelens en de lichamelijke verschijnselen die bij angst horen.

Er zijn diverse exposure behandelingen zoals:

• Exposure in vivo (exposure= blootstelling; in vivo = in de dagelijkse praktijk)
• Exposure in vivo met responspreventie (responspreventie = nalaten van ongewenst gedrag)
• Interoceptieve exposure (interoceptie = vermogen om prikkels van binnenuit het eigen lichaam waar te nemen)
• Imaginaire exposure (imaginaire = denkbeeldig)

Exposure in vivo
In deze behandeling word je in de dagelijkse praktijk bloot gesteld aan gevreesde situaties, die angst bij je oproepen en die je om deze reden vermijdt. Bij angstklachten denk je in situaties, die je beangstigend vindt, dat de angst alleen maar erger wordt tot je dit niet meer aan kan. Echter indien je in een (niet al te) beangstigende situatie blijft en niet wegloopt, dan zult je zien dat de ramp waarvoor je bang was, niet plaatsvindt. De angst verdwijnt na verloop van tijd. Het principe van de exposure is dat door regelmatige blootstelling aan deze situaties er een gewenning zal optreden en uiteindelijk zal de angst afnemen.

Exposure in vivo met responspreventie
Deze exposure in vivo behandeling heeft een extra element. Je zoekt wederom uw angsten op en leert wat je in die situaties kunt doen om je angst te verminderen. Echter daarnaast voer je geen dwanghandelingen uit,  die je normaal uitvoert om uw angst tegen te gaan. Dit gaat in kleine stappen.

Interoceptieve exposure
Je wordt tijdens deze behandeling blootgesteld aan lichamelijke sensaties zodat de angst, die deze sensaties oproepen, kan uitdoven.

Imaginaire exposure
Tijdens deze behandeling roep je in gedachten (het verlevendigen van) een beladen situatie op, waar je de aandacht op blijft richten totdat de angst afneemt.

Er wordt bij exposure behandelingen o.a. gewerkt met registratieformulieren en huiswerkopdrachten om in een rustig tempo, met kleine stapjes, angst op te zoeken. Exposure is geen gemakkelijke behandeling. Maar je merkt al snel tijdens deze behandeling dat jouw angsten afnemen, je meer zelfverzekerd voelt, minder situaties vermijdt en weer vertrouwen krijgt in jouw eigen lichaam. Uit wetenschappelijk onderzoek komt deze behandeling naar voren als de meest effectieve behandeling voor angststoornissen.

Soms heb je ondersteuning nodig om de regie over jouw leven weer terug te vinden. Therapie OP maat (TOP) bied je een gestructureerde en groepsgerichte behandeling met een individueel programma, toegespitst op jouw hulpvraag en rekening houdend met jouw mogelijkheden en beperkingen.

Uit het ruime aanbod aan therapieonderdelen zoals vaktherapieën, ergotherapie, sociale vaardigheidstraining en libermanmodule stellen we een therapierooster op maat samen.

Tijdens dit therapieprogramma van 1 tot 5 dagen is jouw behandeling vooral gericht op het verkrijgen en behouden van meer structuur, ik-versterking en het zelf ervaren. We streven naar het voorkomen van crisis, het doorbreken van een neerwaartse spiraal en bieden je inzicht in jouw gedrag, klachten en sociaal functioneren.

Binnen een veilige en beschermde leeromgeving, kun je opgedane inzichten, vaardigheden en gedragsveranderingen direct oefenen en toetsen. Door het ervaringsgericht leren worden veranderingsprocessen in gang gezet. Er is aandacht voor jouw persoonlijke groei en veranderingen, passend bij jouw capaciteiten.

Ook word je tijdens dit therapieprogramma gestimuleerd en gemotiveerd tot een adequate zelfzorg, een dagstructuur met een zinvolle dag invulling en sociale contacten.

De duur van Therapie OP maat wordt in samenspraak met jou, jouw behandelaar en de therapeuten afgestemd op jouw doelen. De behandelaar kan je aanmelden.

Bij vaktherapie ligt de nadruk niet op het praten maar op het doen. Je ervaart tijdens de therapie wat je moeilijk vindt of waar je juist goed in bent.

Je spreekt met de vaktherapeut af aan welk doel je gaat werken binnen één van de therapievormen. Dat wat je leert kun je toepassen in jouw dagelijks leven. Binnen Mondriaan bieden we onder andere de volgende vaktherapieën aan:

• Beeldende Therapie
• Dramatherapie
• Muziektherapie
• Psychomotorische Therapie

Vaktherapie kan o.a. geschikt zijn als je:

• moeite hebt met het bespreken waar je last van hebt
• niet durft of kunt praten over ingrijpende ervaringen en emoties
• moeilijk woorden kunt geven aan wat je voelt.
• het soms moeilijk vindt om met emoties om te gaan
• moeite heeft met het aanvoelen en aangeven van jouw grenzen

Bij PsyQ Online Mondriaan volg je een behandeling online, die eventueel aangevuld kan worden met groepstherapie op een van onze locaties.  

Meer info over PsyQ Online Mondriaan 

Je brein magnetisch stimuleren; dat klinkt misschien eng, maar Repetitieve Transcraniële Magnetische Stimulatie (rTMS) is juist een effectieve behandeling om o.a. depressieve klachten te verlichten. Bekijk hier meer informatie