Zorglijn Transitiepsychiatrie dicht de kloof (tussen jeugd- en volwassen ggz)
Thérèse van Amelsvoort is als hoogleraar en psychiater betrokken bij de zorglijn Transitiepsychiatrie, die tot doel heeft de psychiatrische zorg in de leeftijdsfase tussen 12 en 25 jaar zo soepel mogelijk te laten verlopen. Juist in deze overgangsfase naar volwassenheid is het belangrijk dat de zorg met jongeren meegroeit en aansluit op hun behoeften. Hier is gericht onderzoek voor nodig.
“Het is hoognodig dat binnen de geestelijke gezondheidszorg de nadruk meer op de ontwikkelingsleeftijd komt te liggen in plaats van op de kalenderleeftijd,” vindt Thérèse. “Er is een grote kloof tussen de jeugd- en volwassen ggz. Als jongeren 18 jaar worden, zijn ze voor de wet meerderjarig, maar niet direct volwassen. Dit proces verloopt geleidelijk en eindigt niet abrupt bij het bereiken van een bepaalde leeftijd. Het brein is tot het vijfentwintigste levensjaar nog volop in ontwikkeling, waardoor jongeren in deze fase juist het meest kwetsbaar zijn. In deze periode moeten zij impulsen beter leren reguleren, terwijl er in hun omgeving en op sociaal gebied, veel gebeurt en verandert. Ze gaan studeren, krijgen werk of gaan op zichzelf wonen. Bestaande psychische problemen houden niet op als ze achttien worden, maar de zorg wordt wel anders ingericht en gefinancierd. Veel jongeren vallen hierdoor tussen wal en schip. Continuering van de zorg door een speciaal ingericht Transitiepsychiatrie Team, en hieraan gekoppeld onderzoek, helpt en kan zelfs preventief werken.”
Wereldwijde hervorming van hulp aan jongeren
In Europees verband heeft recent het Milestone onderzoek, waaraan ook Mondriaan heeft meegedaan, plaatsgevonden. Hierin is specifiek de overgang van jeugd-ggz naar volwassen- ggz onderzocht. De hervorming voor hulp aan jongeren rolt nu, vanuit Australië met de oprichting van Headspace, als een internationale beweging over de wereld uit. Thérèse maakt met het door mede door haar opgerichte @ease, ook gesteund door Mondriaan, deel hiervan uit. @Ease is een laagdrempelig inloophuis waar jongeren in de leeftijd van 12 tot 25 terecht kunnen met allerlei vragen over bijvoorbeeld stress, eenzaamheid, depressie, onzekerheid of drugsgebruik. Dat kan ook anoniem of via chat. Is meer nodig dan is altijd een zorgprofessional aanwezig. “Belangrijk is dat goed wordt gekeken naar de behoefte van de jongere en dat zij zelf ook betrokken worden bij de hulpverlening.”
Naast de tijd die ze meewerkt aan het onderzoek ziet de hoogleraar patiënten in de leeftijd van 16 tot 25 jaar. “Die combinatie is erg fijn, het inspireert over en weer. Gesprekken met patiënten brengen me op ideeën voor het onderzoek en theorieën vanuit het onderzoek kan ik mee terugnemen naar de spreekkamer. Op deze manier hebben we in de afgelopen vijf jaar enkele zelfhulp-apps en nieuwe interventies ontwikkeld zoals de SELFIE app.”
Thérèse koos na haar studie geneeskunde voor de psychiatrie, vanuit een fascinatie voor het on(be)grijpbare van het brein. De marktwerking die jaren geleden is ingezet binnen de gezondheidszorg werkt wel beklemmend vindt ze. “Dertig jaar geleden, toen ik net begon, was die marktwerking er nog niet. Het keurslijf van spelregels en de controlecultuur belemmert het creatieve proces en vrijuit denken. Toch geven de individuele successen in de één op één behandelingen me de voldoening en drive om door te blijven gaan.” Haar hoop is dat hulpverlening in de toekomst nog beter aansluit bij de behoefte van patiënten. “Want dat doet het nu nog onvoldoende. Hiervoor moeten we ontschotten tussen de domeinen en meer de samenwerking zoeken, zowel binnen als buiten onze organisatie.”