Zorginnovatie voor een duurzame ggz
Philippe Delespaul is als hoogleraar en psycholoog betrokken bij de onderzoekslijn Innovatie in de ggz, waarin hij pleit voor een andere benadering van de geestelijke gezondheidszorg. “We moeten niet steeds denken dat we in de psychiatrie 'het hoofd van mensen kunnen fixen'. Het alternatief, het ontwikkelen van weerbaarheid, kost tijd. De onderliggende kwetsbaarheid gaat niet altijd over, maar je kunt wel leren minder -of zelfs helemaal geen- last van je beperking te hebben. Cognitieve gedragstherapie kan een stukje bescherming bieden, maar de uitdaging ligt in het dagelijks leven.”
Philippe geeft als voorbeeld: “Iemand die eenzaam is, heeft daar niet de hele dag last van. Soms komen de demonen pas in de avonduren. Waarom is dat? De oorzaak kan divers zijn. Vermoeidheid, wegvallen van de structuur van de dag, automatismen, een tv-programma dat je raakt. Het zijn de perioden waarin je last hebt van eenzaamheid, die je kwetsbaar maken. Maar de perioden waar het je goed of beter gaat, leren je iets over je weerbaarheid. Winst is te behalen door inzicht te krijgen in deze aan de context gerelateerde verschillen.” Zo kwam Philippe op de Psychologie van het Dagelijks Leven. Deze kennis is belangrijk voor de psychische hulpverlening. “Klassieke psychotherapie, vaak niet meer dan één uur per week, kan helpen om inzicht te krijgen in je kwetsbaarheden. Het is echter veel moeilijker om je weerbaarheid te begrijpen. Tijdens de psychotherapie leer je vaardigheden in een beschermde omgeving, maar vaak zien we dat we variabiliteit onvoldoende begrijpen en de ontwikkelde vaardigheden niet aansluiten bij wat iemand in zijn dagelijks leven nodig heeft om ‘zijn ding te kunnen doen’. Beter is het daarom hulp te kunnen bieden op het moment dat je het echt nodig hebt.”
Therapie vanuit je broekzak
Een app als PsyMate™, ontwikkeld door Philippe, kan hulp bieden. Het helpt beter inzicht te krijgen in goede en slechte momenten en verruimt de diagnostische kennis naar domeinen die beschreven zijn in het model voor Positieve Gezondheid. “De PsyMate™ zorgt ervoor dat het therapeutisch leren effectiever wordt. In periodes waarin het toepassen hiervan niet of onvoldoende lukt, kan de PsyMate™ de vorm aannemen van een prothese-interventie. Het detecteert risicomomenten -zogenaamde red-flags- en coacht mensen bij het managen van hun dagelijks leven.” Een therapeut in je broekzak! De inzet van ict maakt het mogelijk.
Hiermee wordt het mogelijk mensen te empoweren en de afhankelijkheid van hulpverleners te verlagen. “De nieuwe ggz heeft meer van dit soort innovaties nodig. Onze leefwereld moet verrijkt worden met mogelijkheden en hulpmiddelen waardoor mensen zelf aan hun gezondheid kunnen blijven werken. Want het aantal mensen dat kampt met mentale problemen wordt steeds groter, de groep behandelaren kleiner en de zorg onbetaalbaar. Het is belangrijk dat alternatieven worden geboden. Alternatieven die toegankelijk zijn voor iedereen. Want waarom verzekert de zorgverzekering psychologische hulp en geen wandel- of bloemschikcursus? Het huidig systeem zuigt patiënten juist richting de zorg.”
Huidige zorgsysteem is niet duurzaam
Deze innovatieve manier van kijken naar de zorg is volgens de hoogleraar noodzakelijk. “Het huidige systeem is niet duurzaam. Er is te weinig geld en er zijn te weinig specialisten. Nieuwe professionals opleiden duurt té lang.” Duurzame en betere geestelijke gezondheidszorg is een publieke opgave, stelt Philippe. “We geven momenteel meer geld uit aan uitkeringen, dan aan zorg.”
Philippe werkte 35 jaar in de zorg, maar ziet in de dagelijkse praktijk geen patiënten meer. Tegenwoordig haalt hij zijn voldoening uit een dagelijkse dialoog met patiënten, betrokken familieleden, hulpverleners en stakeholders. “Dialoog leidt tot co-creatie en zo bouwen we samen aan een beter zorgsysteem. Want psychopathologie wordt de belangrijkste ziekte van deze tijd, belangrijker dan lichamelijke ziekten. Maar liefst 50% van alle mensen krijgt vroeg of laat te maken met geestelijke problemen. Mijn einddoel, vanuit het principe van de nieuwe ggz beweging, is een publieke ggz: Mensen empoweren, waarbij de professionele hulpverlener meer ondersteunend wordt ingezet.”