Samen veranderen we de ggz in Zuid-Limburg: stap voor stap én met resultaat

Het goede nieuws is dat een structurele oplossing in de maak is. Om het tij te keren, werken 24 regionale organisaties, waaronder ook Mondriaan, intensief samen. Huisartsen, ggz-instellingen, gemeenten, welzijnspartners en inwonersorganisaties bundelen hun expertise in het Transformatieplan Mentale Gezondheid. Een uniform instroommodel moet ervoor zorgen dat patiënten sneller op de juiste plek de juiste hulp of ondersteuning krijgen. Of beter nog: dat zij mentaal sterker worden en dus zonder dure, complexe ggz-zorg de uitdagingen in hun leven aankunnen. Ook het inzetten en versterken van preventie en ervaringsdeskundigheid zijn onderdeel van de transformatie. Zo voorkomen we dat patiënten onnodig op de wachtlijst belanden.

Naast het domeinoverstijgende overleg van professionals is het verkennende gesprek cruciaal in deze aanpak. Nog vóór de eerste verwijzing naar de ggz gaan getrainde vraagverkenners met de patiënt in gesprek. Niet om direct een diagnose te stellen, maar om te luisteren en (door) te vragen. Wat is de precieze hulpvraag, wat heeft iemand nou écht nodig?

Onze aanpak werkt!

De eerste resultaten van deze brede, preventieve aanpak zijn ronduit bemoedigend. Sinds vorig jaar juni werden er in Zuid-Limburg 500 verkennende gesprekken gevoerd met mensen die zich bij de huisarts hadden gemeld voor mentale hulp. Maar liefst 42% (210 patiënten) kon succesvol worden begeleid naar minder complexe zorg; maatschappelijke hulp in het sociaal domein (29%) of basis-ggz (13%). En dat is nou het precies het doel van het nieuwe instroommodel: we verwijzen alleen díe mensen naar de (hoog) specialistische ggz die deze zorg ook écht nodig hebben, de anderen helpen we sneller, effectiever en dichter bij huis. 

Dit is een belangrijke stap voorwaarts. De aanpak die we hebben bedacht, werkt! Als organisaties steken we onze nek uit en nemen we samen onze verantwoordelijkheid voor het terugdringen van de wachtlijst. We verlichten de druk op de huisartsen die sneller kunnen verwijzen naar het vraagverkennend gesprek. 

Bouwen aan vertrouwen 

Nog meer goed nieuws: ons transformatieplan ‘Mentale Gezondheid voor iedereen in Zuid-Limburg’ is inmiddels goedgekeurd door de zorgverzekeraars. Daarmee is de weg vrijgemaakt en kunnen we op volle kracht verder om de wachtlijst terug te dringen. Het streven is om uiteindelijk 8000 verkennende gesprekken per jaar te gaan voeren.

Ondertussen bouwen we verder aan het vertrouwen dat nodig is om de transformatie van de ggz te laten slagen. Vertrouwen tussen professionals, zorgdomeinen en met patiënten. Dat vertrouwen is nog broos. Huisartsen staan onder druk en zien het liefst zo snel mogelijk resultaat. En patiënten willen begrijpelijkerwijs niet langer wachten dan strikt nodig. Maar laten we ook eerlijk zijn en geen valse verwachtingen wekken. Transformeren doe je niet op een achternamiddag. Dat vraagt om geduld en flexibiliteit. Om het loslaten van bekende patronen. En om de collectieve wil om ook bij tegenslag van buiten vast te houden aan ons gezamenlijke doel.

Geen tijd te verliezen

Nu het kabinet is gevallen, maak ik me grote zorgen over de voortgang van het AZWA, het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord. Dit landelijke akkoord bevat ook cruciale afspraken om complexe, mentale problemen eerder en beter aan te pakken, de wachttijd voor patiënten te verminderen en domeinoverstijgende samenwerking structureel te versterken. Nu we samen zo ver zijn gevorderd, is uitstel van het AZWA onverantwoord. We moeten door, hebben geen tijd te verliezen. De gezondheid van mensen staat namelijk op het spel. Zeg nou zelf: wie mentaal kwetsbaar is en hulp nodig heeft, kan niet wachten op een nieuw kabinet. 

Jean-Paul Essers
Voorzitter raad van bestuur Mondriaan ggz