Met TMS brengen we weer licht in de duisternis

Tijdens haar opleiding psychologie in Maastricht raakte ze in de ban van het menselijk brein. “Het is fantastisch wat onze hersenen allemaal kunnen. We weten al veel, maar nog lang niet alles. De vraag die ik spannend vind, is of we met onze hersenen in staat zijn om de werking ervan te doorgronden. Als we begrijpen hoe onze hersenpan werkt, kunnen we ook menselijk gedrag en psychiatrische ziektebeelden beter begrijpen.”

Voor psycholoog en neurowetenschapper Teresa Schuhmann is het brein een doolhof waar ze als onderzoeker heerlijk in kan dwalen. In 2005, toen de in Zwitserland geboren Duitse zich ging specialiseren in de neuropsychologie, begon ze met Transcraniële Magnetische Stimulatie (TMS). Een niet-invasieve behandeling (dus zonder chirurgische ingreep) waarbij via een magnetisch veld een elektrische stroom wordt opgewekt in een specifiek deel van de hersenen. “De hersenen worden als het ware gereset zodat de cellen beter met elkaar gaan communiceren”, zegt Teresa, die sinds augustus 2024 bijzonder hoogleraar is aan de faculteit Psychologie en Neuroscience van Maastricht University. 

TMS bestond al langer, maar werd opvallend genoeg nog maar mondjesmaat toegepast. Uitvoerig wetenschappelijk onderzoek bracht Teresa de bevestiging dat deze patiëntvriendelijke behandeling zeer effectief is voor mensen met een depressie. “50 tot 70 procent van deze patiënten reageert niet op medicatie of gedragstherapie. De helft van hen heeft baat bij TMS. De nieuwste behandelprotocollen laten zelfs nog betere scores zien. Standaard duurt dit traject zes weken, waarbij de patiënt dagelijks 20 minuten wordt behandeld. Patiënten met een depressie worden op deze manier meteen ook sociaal geactiveerd. Ze hebben een duidelijk doel om hun bed voor uit te komen.” 

Samen het verschil maken

De missie van Teresa is om deze behandeling voor zoveel mogelijk patiënten toegankelijk te maken, ook voor mensen met andere psychiatrische of neurologische aandoeningen. Haar onderzoeksteam op de universiteit werkt hierbij nauw samen met de medische experts van Maastricht UMC en het Expertisecentrum van Mondriaan. “Ik geniet ervan om multidisciplinair te werken. Iedereen brengt z’n expertise in. Door onze kennis en ervaring te bundelen, kunnen we patiënten de beste behandeling en de hoogste kwaliteit van leven bieden. Voor hén willen we het verschil maken”, vertelt de bevlogen professor die opgroeide aan de Duitse Bodensee en haar huidige woonplaats Maastricht in haar hart heeft gesloten. 

Duizenden mensen zijn de afgelopen jaren al met TMS succesvol behandeld voor hun depressie. De ervaringen zijn zo positief dat deze therapie door zorgverzekeraars inmiddels standaard wordt vergoed. “Zo kunnen we nog meer GGZ-patiënten op een laagdrempelige manier en zonder vervelende bijwerkingen van hun depressie helpen”, zegt Teresa.  

TMS als standaard

Het blijft niet bij woorden. De neurowetenschapper is de drijvende kracht achter de TMS behandelingen van Mondriaan in Maastricht en een tweede behandellocatie die vanaf de zomer van 2025 de deuren opent bij Mondriaan in Heerlen. 

Ondertussen gaat het onderzoek op volle kracht verder.  De resultaten zijn meer dan bemoedigend. “In combinatie met exposure-therapie blijkt TMS ook effectief voor patiënten met dwangstoornissen. Daarnaast draagt deze behandeling serieus bij aan het herstel van patiënten met hersenletsel als gevolg van een beroerte. Bijvoorbeeld voor mensen met neglect die zich niet bewust zijn van een deel van hun omgeving. Ook bij een verlamming van de arm werkt niet-invasieve hersenstimulatie heel goed in combinatie met fysiotherapie. De onderzoeksresultaten laten er geen misverstand over bestaan: ook voor neurorevalidatie gaat TMS de norm worden.” 

Als hoogleraar op de leerstoel ‘Klinische toepassingen van niet-invasieve hersenstimulatie’ maakt Teresa jonge studenten deelgenoot van haar fascinatie voor het menselijk brein. Die overdracht van kennis en passie is heel belangrijk, zegt ze. “Als het aan mij ligt, heeft elke GGZ-instelling in de nabije toekomst een TMS-kamer. Niet-invasieve hersenstimulatie moet voor iedereen toegankelijk zijn. Dat vraagt om scholing en heldere protocollen. En dus ook om mensen die de deze kennis gaan overbrengen en toepassen en overbrengen”, vertelt de goedlachse hoogleraar en vice-decaan die zelf onderzoekers in opleiding begeleidt.  

Licht in de duisternis

Naast haar onderzoekswerk en de samenwerking met behandelaars komt Teresa in contact met patiënten. Hun verhalen, aan het begin en einde van de behandeling, maken haar werkgeluk compleet. “De allereerste patiënt die ik Maastricht sprak, was een mevrouw die geen enkel plezier meer had in haar leven. Een week na de TMS-behandeling vertelde ze me dat ze voor het eerst pure blijdschap had gevoeld toen ze haar kleinkind knuffelde. De gordijnen in haar leven gingen weer open, er kwam weer licht naar binnen. Voor ervaringen als deze ben ik onderzoeker geworden.”