Jean-Paul Essers over ervaringsdeskundigheid
De praktijk bewijst het keer op keer: ervaringsdeskundigen zijn onmisbaar voor het herstel van psychiatrische patiënten. Het is dan ook de hoogste tijd dat we hun expertise structureel gaan inzetten binnen de GGZ. Zowel bij de intake, tijdens de behandeling, maar ook daarna om terugval te voorkomen: in het hele traject zijn deze professionals van grote waarde.
Waar de behandelaar zich primair richt op de behandeling, focust de ervaringsdeskundige op het welzijn en herstel van de patiënt. Hij of zij begrijpt als geen ander hoe het voelt om geestelijk ziek te zijn. Om je niet begrepen en minder waard te voelen. Maar vooral: wat je als mens nodig hebt om jezelf weer terug te vinden. Om weer gezond te worden, stevig en met plezier in het leven te staan en daarmee een terugval te voorkomen. Zó belangrijk is die persoonlijke begeleiding door een lotgenoot. Een ervaringsdeskundige biedt houvast en brengt licht in de duisternis.
Als het gaat om de inzet van ervaringsdeskundigen is er in de GGZ nog een wereld te winnen. Hun meerwaarde wordt nog te weinig onderkend, zo geven zij zelf ook aan. Vaak wordt nog gedacht dat het vrijwilligers zijn, terwijl deze medewerkers speciaal zijn opgeleid om hun ervaringsdeskundigheid voor patiënten aan te wenden. Binnen Mondriaan geven we deze waardevolle expertise steeds meer de ruimte. Ervaringsdeskundigheid is onderdeel van ons beleid. ‘Samen werken aan herstel’, zo luidt ons adagium. Op dit moment werken er bij Mondriaan 16 professionals en 6 vrijwilligers als ervaringsdeskundige; zij worden ingezet op plekken waar hun ervaring het beste tot haar recht komt. Binnen het bureau Herstel delen zij hun ervaringen en worden zij ook regelmatig geschoold.
Dit is nog maar het begin. Ervaringsdeskundigheid verdient een structurele plek in de hele organisatie. Om dat mogelijk te maken, moet het belang van hun werk breder worden onderkend en hun inzet ruimhartiger worden gefinancierd. Veel ervaringsdeskundigen zijn opgeleid op mbo-niveau terwijl zorgverzekeraars minimaal hbo-niveau 5 verlangen om de gedeclareerde begeleidingsuren te vergoeden. In de praktijk betekent dit dat GGZ-instellingen de inzet van ervaringsdeskundigen deels zelf moeten bekostigen.
Ervaringsdeskundigheid verdient een structurele plek in de hele organisatie
Het wordt tijd dat deze barrière wordt opgeheven. Niet het opleidingsniveau, maar de competenties van de ervaringsdeskundige - de kennis en expertise die deze professional uit eigen ervaring heeft opgedaan - zou leidend moeten zijn in de financiering van deze ondersteuning. Hoog tijd dus om de beroepentabel aan te passen zodat ook mbo-niveau 4 officieel wordt erkend.
Gelukkig groeit ook bij de minister dit besef. Zeker in deze tijd van personele krapte en stijgende zorgkosten, waarin we ziektepreventie met hoofdletters schrijven, krijgt ervaringsdeskundigheid steeds meer aandacht. Dat zie je ook terug in het Integraal Zorgakkoord. Hier wordt bijvoorbeeld gepleit voor laagdrempelige inloopvoorzieningen in de wijk, gerund door professionele ervaringsdeskundigen en vrijwilligers. Verder zouden de inzichten van deze professionals een vaste plek moeten krijgen in de opleidingsprogramma’s voor nieuwe GGZ-behandelaren.
Ook tijdens de intake van GGZ-patiënten kunnen ervaringsdeskundigen een belangrijke rol vervullen, constateert de minister. Als geen ander kunnen zij tijdens zo’n eerste gesprek inschatten wat de patiënt aanvullend aan zijn medische behandeling nodig heeft. De praktijk laat zien hoe belangrijk hun bijdrage is aan preventie. Hoe actiever ervaringsdeskundigen worden ingezet, hoe eerder een behandeling succesvol kan worden afgesloten.
Zoals gezegd: de GGZ-behandelaar is onmisbaar in de behandeling, de ervaringsdeskundige bij het hervinden van identiteit, eigen kracht en perspectief! De kracht zit ‘m in de combinatie. In hun streven naar de beste zorg en begeleiding kunnen beide professionals niet zonder elkaar. Alleen doen zij alles wat in hun vermogen ligt, maar samen kunnen zij voor de patiënt werkelijk het verschil maken.
Jean-Paul Essers
Voorzitter Raad van Bestuur
Een ervaringsdeskundige biedt houvast en brengt licht in de duisternis.
