Hulpdiensten bundelen krachten voor mensen met onbegrepen gedrag
Om mensen met onbegrepen gedrag in acute situaties zo goed en veilig mogelijk te kunnen helpen, bundelen de politie, ambulancedienst en ggz-instellingen in Limburg sinds kort de krachten. Ook voor de crisisdienst van Mondriaan is deze samenwerking zeer waardevol.
“We delen onze kennis en inzichten, leren van elkaars ervaringen en vergroten ook onze eigen deskundigheid. Zo ontstaat er wederzijds begrip en kunnen we samen onze talenten veilig en efficiënt inzetten”, zeggen sociaal psychiatrisch verpleegkundigen (spv’ers) Meike Hoeberechts en Anne Schlenter.
In het tv-programma Bureau Maastricht evalueerde een van de agenten een acute casus als volgt: “De crisisdienst was snel ter plaatse. Zij hebben het meisje gesproken, maar vonden de situatie niet ernstig genoeg. Het meisje wacht tot op de dag van vandaag op passende zorg.”
De werkelijkheid ligt genuanceerder, vertelt sociaal psychiatrisch verpleegkundige Meike Hoeberechts van de afdeling Spoedeisende Psychiatrie van Mondriaan. “Na een fikse ruzie binnen het gezin stond dit meisje ontredderd op straat. De situatie was inderdaad ernstig, maar er was geen sprake van een psychiatrisch ziektebeeld. Zij was niet depressief, psychotisch of suïcidaal. Binnen de acute kaders van de crisisdienst konden wij daarom niets voor haar betekenen. Hoe graag we haar ook hadden geholpen, dit meisje had acute, maatschappelijke hulp nodig.”
"Niet iedereen die gek doet, is een psychiatrische patiënt."
Verbinding maken
Meike gebruikt deze casus sinds januari in de training Gemeenschappelijk Gecoördineerd Optreden, een gezamenlijk initiatief van de politie, ambulancedienst en de crisisdiensten van ggz-instellingen in Limburg. Verdeeld over Kerkrade en Sevenum krijgen alle 2.200 agenten jaarlijks via een eendaagse scholing meer inzicht in het werk en de keuzes van de spoedeisende psychiatrie. Ook ambulancemedewerkers sluiten aan.
Door onwetendheid over en weer gaat het in de communicatie tussen de hulpdiensten nog te vaak mis. Daarom is het zo belangrijk dat we de verbinding maken, vat Meike de aanleiding van deze training samen. “Medewerkers van de politie, ambulancedienst en ggz kijken ieder vanuit hun eigen expertise en talenten naar acute situaties waarin mensen met onbegrepen gedrag overlast veroorzaken. De politie richt zich op de veiligheid, de ambulancedienst kijkt naar somatische klachten en de spoedeisende psychiatrie focust op het gedrag en een mogelijk psychiatrisch ziektebeeld. Waar agenten uit veiligheidsoverwegingen besluiten de regie over te nemen en door te pakken, bewaken wij als crisisdienst juist de autonomie van de patiënt. Ook de protocollen waarmee we werken verschillen. Bij een E33-melding (‘persoon met onbegrepen gedrag’) is de politie bijvoorbeeld ook ’s nachts binnen een kwartier ter plaatse. De aanrijtijd van onze crisisdienst is langer, omdat wij bij een calamiteit uit bed worden gebeld.”
Meer kennis en begrip
Verschillen als deze leiden in de praktijk nog weleens tot misverstanden en frustraties. Veel gehoorde opmerkingen vanuit de politie: Waarom duurt het zo lang voordat jullie er zijn? Waarom moeten wij jullie werk doen en nemen jullie de patiënt niet mee? Ambulancemedewerkers hebben op hun beurt soms het gevoel dat ze alleen maar als taxi worden ingezet.
“De training, die bestaat uit theorie, rollenspel en scenario-oefeningen, zorgt voor meer kennis en onderling begrip”, zegt Meike, die samen met haar collega-trainers Petra Hamers en Yara Vertommen het theoriegedeelte verzorgt. De belangrijkste les voor de politie? “Niet iedereen die gek doet, is een psychiatrische patiënt. Vaak is er iets anders aan de hand en ligt de oplossing voor het afwijkende gedrag in het sociale domein.”
Volgens Meike is er een groot maatschappelijk vacuüm, waardoor veel mensen met onbegrepen gedrag niet de (acute) hulp krijgen die ze nodig hebben. “Wij begrijpen hoe frustrerend het voor agenten moet zijn om steeds weer met dezelfde overlastveroorzakers te worden geconfronteerd. Op hun beurt begrijpt de politie door deze training dat de crisisdienst dit probleem niet kan oplossen. En dat ook wij gebonden zijn aan privacyregels: we mogen gegevens van patiënten niet zomaar delen.”
“De training, die bestaat uit theorie, rollenspel en scenariooefeningen, zorgt voor meer kennis en onderling begrip.”
Dezelfde taal spreken
Omgekeerd krijgen de medewerkers van de crisisdienst meer inzicht in het werk en de vaak lastige keuzes van de politie. In de training Veilig Ambulant Werken, verzorgd door Vitamasters, leren medewerkers van de spoedeisende psychiatrie met behulp van een checklist van de politie een gedegen inschatting te maken van de veiligheidsrisico’s. Zo weten zij in welke situatie zij de hulp van de politie moeten inschakelen. Daarnaast krijgen zij een korte fysieke training die erop gericht is om in benarde situaties snel weg te komen.
De resultaten van deze scholingen zijn ronduit bemoedigend, merkt spv’er Anne Schlenter van de crisisdienst van Mondriaan. “We spreken steeds meer dezelfde taal. Door vooraf duidelijk de verwachtingen naar elkaar uit te spreken en de afspraken achteraf samen te evalueren, groeit het vertrouwen en komen we minder snel voor verrassingen te staan.”
"Door verwachtingen naar elkaar uit te spreken en achteraf te evalueren, groeit het vertrouwen en komen we minder snel voor verrassingen te staan."
Dromen
Samen met enkele andere triagisten van de crisisdienst heeft Anne onlangs meerdere dagen meegekeken in de centrale meldkamer in Maastricht. Van hieruit worden alle hulpdiensten van de politie, brandweer en ambulancedienst aangestuurd. “Het is ongelooflijk hoeveel meldingen er binnenkomen en hoe goed en snel er wordt gefilterd en geschakeld. Voordat onze crisisdienst wordt gebeld, hebben zij vaak al van alles in gang gezet om een oplossing te vinden. Het is goed om ons daar bewust van te zijn.”
Aan dromen geen gebrek. Als het aan Meike en Anne ligt, zijn de trainingen voor agenten, ambulancemedewerkers en professionals van de acute psychiatrie slechts het begin van een duurzame, integrale samenwerking.
Anne: “Hoe mooi zou het zijn als we samen met de politie mensen met onbegrepen gedrag op straat kunnen benaderen. Streettriage, zoals dat momenteel in Twente gebeurt. Zo kunnen we het proces en de samenwerking met onze ketenpartners in het belang van de patiënt optimaliseren.”
Meike vult aan: “Hopelijk kunnen we hierbij in de toekomst ook samenwerken met het Crisis Interventie Team dat waarschijnlijk dit jaar in Maastricht van start gaat. Een speciaal team dat bij acute maatschappelijke problemen, zoals geweld of ruzie binnen het gezin, direct hulp en tijdelijke opvang kan regelen. Zo kunnen we ook het verschil maken voor al die mensen die geen psychiatrisch patiënt zijn, maar wel dringend hulp nodig hebben. Zoals dat meisje uit Bureau Maastricht.”