Geerke van der Meijden
Samen versterken we de GGZ. We staan bij Mondriaan voor de grootste uitdaging sinds jaren. Doordat steeds meer mensen voor psychiatrische hulp bij ons aankloppen en het aantal zorgprofessionals juist afneemt, loopt de wachttijd op en dringt de vraag zich op: hoe kunnen we GGZ-patiënten in deze regio ook in de toekomst zo goed mogelijk blijven helpen?
Het antwoord zijn we nu aan het uitwerken, in nauwe samenwerking met de behandelaars en externe partners van Mondriaan. De stip op de horizon is gezet. Geerke van der Meijden, zorgdirecteur Volwassenen en klinisch psycholoog, neemt je mee.
De analyse is gemaakt en laat er geen misverstand over bestaan: de GZZ staat voor een forse uitdaging. De wachtlijst van psychiatrische patiënten is lang en wordt alleen maar langer als er niet iets wezenlijks verandert. Steeds meer mensen raken in de knel. Ze hebben moeite met het hoge tempo van de maatschappij en eenmaal uitgevallen ontbreekt het vaak aan een sociaal vangnet. Huisartsen lopen vast omdat de problematiek complexer wordt en het niet altijd duidelijk is bij wie ze moeten zijn. Het zorglandschap voor sociale en GGZ-problematiek is de laatste jaren steeds verder versnipperd geraakt. Met als gevolg dat patiënten vaker niet gelijk op de juiste plek terechtkomen en soms tussen en tussen wal en schip belanden”, zegt zorgdirecteur Geerke van der Meijden.
Er is nog meer aan de hand. Terwijl de zorgvraag toeneemt, staat de zorgcapaciteit onder druk. Anders gezegd: minder behandelaars moeten samen meer patiënten helpen. Niet vreemd dus dat de wachttijd voor een psychische behandeling de laatste jaren flink is opgelopen. Ook in Zuid-Limburg is die ontwikkeling waarneembaar. De sociaaleconomische status in deze regio is laag, mensen zijn minder gezond en komen gemiddeld dus ook vaker psychisch in de knel. Daarbij zijn we een krimpregio; de bevolking vergrijst, veel arbeidskrachten - en dus ook zorgprofessionals in de GGZ - trekken weg naar de randstad.
Niets doen is geen optie
Sinds enkele jaren wemelt het binnen de GGZ van de initiatieven om de wachtlijstproblematiek te beteugelen. Denk aan de Nieuwe GGZ, de Taskforce Wachttijden, Blauwe Zorg, Weg van de Wachtlijst en Alliantie Santé. ''Er waren zoveel goede ideeën en innovaties maar op een gegeven moment zie je door de bomen het bos niet meer. Daarnaast liepen we binnen sommige pilots tegen knelpunten aan. De innovaties die wel succesvol waren konden bijvoorbeeld niet worden opgeschaald vanwege capaciteitsproblemen en financiële knelpunten. Dat neemt niet weg dat al die innovaties ons enorm veel hebben geleerd.''
Samen anders denken en doen
De belangrijkste leeringrediënten van alle initiatieven en met name De Nieuwe GGZ (DNG) zijn nu binnen Mondriaan gebundeld in één project: ‘Versterken GGZ (vooraan) in de keten’. Geerke licht toe: ''Om de wachtlijst daadwerkelijk te kunnen oplossen, is het noodzakelijk dat we de geestelijke gezondheidszorg vernieuwen en anders organiseren. ''
En vooral dat we de zorg voor GGZ-patiënten integraal benaderen. Dat betekent dat we onze expertise breder gaan verbinden met de huisarts, de gemeente en onze ketenpartners in het sociaal domein. Zeg maar alle partijen die ervoor zorgen dat mensen zichzelf kunnen redden en volwaardig mee kunnen doen in het leven. De GGZ is niet de maatschappij, wij kunnen in ons eentje niet al het psychisch leed wegnemen. Dat moeten we samen doen. Samen gaan we kijken wat iemand nodig heeft. Snel en pragmatisch. De juiste zorg op de juiste plek, vanuit positieve gezondheid.”
Daarbij vraagt deze tijd om een andere benadering van geestelijke gezondheidszorg. “Sinds jaar en dag richt de GGZ zich op behandelen van psychiatrische ziektebeelden op hoog niveau. Daar is ook de hele financiering op gestuurd. De bedoeling is dat we met onze ketenpartners veel breder gaan kijken. Naar de mens en zijn verhaal. Geerke memoreert het verhaal van een patiënt die bij de huisarts kwam omdat hij zich somber voelde. “De dokter stuurde hem door naar de GZ-psycholoog. Pas later bleek dat de patiënt diep in de schulden zat. De behandeling had onvoldoende effect, zolang de schulden niet opgelost waren, was het dweilen met de kraan open. Om maar aan te geven waarom die brede blik zo belangrijk is. Welke problemen spelen er nog meer? En vooral: wat heeft iemand nodig om zich gezond te voelen en betekenisvol mee te kunnen doen? In dit proces spelen ervaringsdeskundigen een cruciale rol. Als geen ander weten zij dat er meer in het leven is dan een psychische aandoening. Via laagdrempelig contact kunnen zij de patiënt helpen om sneller te herstellen en weer betekenis te geven aan zijn bestaan.”
Die ervaringsdeskundigheid willen we dan ook volop gaan inzetten.
Expertise op de juiste plek
Het goede nieuws is dat het niet bij woorden blijft. Het urgentiebesef groeit, zowel binnen als buiten Mondriaan. “Samen met onze behandelaars en externe partners zijn we nu in gesprek om deze nieuwe manier van denken en handelen in ons werk te verankeren en onze GGZ toekomstbestendig te maken. Natuurlijk levert dat intern soms ook zorgen op. Dat is begrijpelijk. Veranderen is ook durven loslaten en dat geeft spanning. Een terugkerende vraag is bijvoorbeeld of met deze verandering de ‘specialistische blik’ niet verloren gaat? Maar er gaat geen GGZ-kennis verloren. Integendeel: we brengen onze expertise juist naar de plek waar ze nodig is en verbinden haar met de bredere context.”
Vrouw met een missie
In 2012 zette Geerke van der Meijden als stagiaire gezondheidskunde haar eerste stappen bij Mondriaan. Na meerdere omzwervingen binnen de GGZ keerde ze afgelopen februari terug op het oude nest. Dit keer als zorgdirecteur en klinisch psycholoog. Een vrouw met een duidelijke missie en een groot enthousiasme.
