Dwangklachten behandelen zonder exposure. Kan dat?
Stel je eens voor dat je nergens heen kunt omdat je bang bent dat je een virus verspreidt? In deze periode waarbij we met een flink pakket aan Covid19-maatregelen leven is dat een scenario dat met grotere waarschijnlijkheid dan voorheen door de hoofden van meer mensen gaat. Wanneer je dan vervolgens daadwerkelijk de deur niet meer uit durft, is dat een probleem. Dit kan het nare gevolg zijn van OCS (Obsessieve compulsieve stoornis). Dwangmatige gedachten beïnvloeden het leven van de patiënt op extreme wijze. IBA-therapie (Inference Based Approach) kan dit doorbreken.
Voor wie kan IBA-therapie effectief zijn?
IBA is een behandeling die er op gericht is dwangklachten te behandelen zonder exposure (blootstelling aan de situatie waar de OCS getriggerd wordt). De behandeling kan een goed alternatief zijn voor OCS-patiënten, mensen met dwangklachten dus, die van reguliere cognitieve gedragstherapie niet opknappen of die therapie niet aandurven vanwege de exposure-component. Wanneer iemand op basis van de werkelijkheid kan besluiten dat de gedachten niet op feiten gebaseerd zijn, dan zijn het dingen die bedacht zijn en die bedachte dingen zijn dus niet relevant. Onze behandelaar aan het woord: "Exposure is goed en helpt, maar is niet voor iedereen haalbaar. Bij IBA wordt er samen met de patiënt geredeneerd over de werkelijke situatie versus de verbeelding.”
Feitelijke waarnemingen & ‘gezond verstand’ als basis
Wanneer een patiënt leert zich in de voor hem moeilijke situatie te baseren op de feitelijke waarneming en op ‘gezond verstand’– zoals hij of zij ook doet in situaties waarover er geen obsessie aanwezig is – is er geen twijfel en maakt hij of zij zich geen zorgen over de mogelijke gevolgen. Daardoor ontstaat er vervolgens geen hoogoplopende emotie en geen aandrang om een dwanghandeling uit te voeren.
Landelijk onderzoek
De cognitieve therapie Inference Based Approach (IBA) is onderdeel van een groot landelijk onderzoek geleid door Henny Visser (zie bijlage). Mondriaan biedt, binnen dit onderzoek, deze nieuwe vorm van therapie inmiddels al ruim een jaar aan bij OCS (dwangklachten). De studie heeft als doel de effectiviteit van de cognitieve Inference Based Approach (IBA) met de traditionele Cognitieve Gedragstherapie (CGT) te vergelijken bij patiënten met OCD (dwangstoornis).
IBA wordt momenteel alleen aangeboden in onderzoeksvorm. Patiënten die willen deelnemen aan de studie worden willekeurig ingedeeld in ofwel de IBA conditie of de reguliere CGT conditie. Patiënten kunnen pas starten met behandeling binnen dit onderzoek wanneer het minimaal een half jaar geleden is dat zij cognitieve gedragstherapie kregen voor dwangklachten.
Aanmelden? Dat kan!
Patiënten met de hoofddiagnose OCS kunnen met een verwijzing van de huisarts aangemeld worden voor deze behandeling in onderzoeksvorm. Voor meer informatie zie www.arrIBA-studie.nl
Bijlagen (zie downloads):
- IBA: therapie voor dwang, maar dan zonder exposure, door Henny Visser
- PsyXpert nr 4: IBA, de obsessieve twijfel achter dwangklachten