Wat is een angststoornis?

We spreken van een fobie of angststoornis als de angst buiten verhouding en vrijwel altijd aanwezig is en enorm verschilt van een gewone emotie. De angst heeft niets meer te maken met een reactie op de omgeving en belemmert het dagelijks functioneren.

Er zijn verschillende soorten angststoornissen.

Paniekstoornis met agorafobie

Bij de paniekstoornis heeft u last van regelmatig en vaak onvoorspelbaar optredende paniekaanvallen. Een paniekaanval kan gepaard gaan met een verscheidenheid aan lichamelijke en psychische symptomen, zoals benauwdheid, duizeligheid, zweten, hartkloppingen, trillen of beven, en de angst om flauw te vallen, controle te verliezen of dood te gaan. Ook bent u bang om een nieuwe aanval te krijgen. Paniekaanvallen zijn erg onaangenaam waardoor u activiteiten of situaties kunt gaan vermijden, waar u ooit een aanval heeft gehad of waar u bang bent om een aanval te krijgen. Ook kunt u situaties gaan vermijden waaruit u moeilijk weg kan of geen hulp zou kunnen krijgen. Voorbeelden daarvan zijn: drukke winkels, het openbaar vervoer of autosnelwegen. Deze vermijding wordt agorafobie (straatvrees) genoemd.  

Sociale fobie

Bij de sociale fobie (of sociale angststoornis) staat de angst voor negatieve beoordeling door andere mensen centraal. Als deze angst het dagelijkse functioneren belemmert, kan er sprake zijn van een stoornis. U bent bijvoorbeeld bang om raar of dom gevonden te worden en deze angst is zodanig dat u sociale situaties gaat vermijden, hoewel u wel behoefte heeft aan sociale contacten. Gevreesde situaties zijn bijvoorbeeld spreken in het openbaar, telefoneren, eten of drinken in gezelschap. Sommige mensen vrezen één bepaalde situatie, anderen voelen zich slecht in vrijwel alle sociale situaties. Een sociale fobie veroorzaakt vaak een hoge lijdensdruk, maar ook de angst om hulp te zoeken kan groot zijn. Sociale fobie is echter goed te behandelen.

Posttraumatische stressstoornis (PTSS)

De posttraumatische stressstoornis (PTSS) is een angststoornis die kan ontstaan als gevolg van ernstige stresserende gebeurtenissen, zoals oorlog, bedreigingen, seksueel misbruik, (kinder-)mishandeling of een (verkeers-) ongeval en kent symptomen als herbelevingen (nachtmerries of flashbacks), vermijding van alles wat aan de gebeurtenis herinnert, prikkelbaarheid en slaapstoornissen, extreme spanning als gevolg van bepaalde prikkels, irritatie en hevige schrikreacties. Van PTSS is sprake wanneer de symptomen langer dan een maand duren. Lees hier meer over PTSS.

Dwangstoornis ofwel Obsessieve Compulsieve Stoornis

Bij de dwangstoornis, ook wel obsessieve-compulsieve stoornis genoemd gaat het vaak om een combinatie van bepaalde opdringende angstgedachten (obsessies), bijvoorbeeld omtrent besmetting of gevaar.  Door het verrichten van herhaaldelijke dwanghandelingen (compulsies) wordt geprobeerd de angst te dempen, bijvoorbeeld herhaaldelijk, langdurig en op rituele wijze handen wassen of controleren. Lees hier meer over een dwangstoornis.

Gegeneraliseerde angststoornis (piekerstoornis)

De gegeneraliseerde angststoornis kenmerkt zich door overmatig piekeren en (lichamelijke) spanningsklachten. U maakt zich overmatig en voortdurend zorgen over verschillende zaken van het dagelijks leven en u kan dat niet los laten. Er is sprake van angstige voorgevoelens, prikkelbaarheid, slaapklachten en men kan zich moeilijk ontspannen. De gegeneraliseerde angststoornis toont veel overeenkomsten met een (beginnende) depressie. 

Hypochondrie

Hypochondrie is de extreme angst om een ernstige ziekte te krijgen of de angst (of overtuiging) om deze ziekte te hebben. U gaat vaak naar de huisarts voor onderzoek of geruststelling, laat zich vaker doorsturen naar diverse medisch specialisten voor nader onderzoek, maar kan vaak niet of slechts kortdurend geloven dat u niets mankeert. Dit kan leiden tot controlegedrag met betrekking tot het lichaam en/of lichamelijke conditie of bijvoorbeeld het opzoeken van alle relevante medische achtergrondinformatie. Ook is juist vermijding van artsen en medische onderzoeken uit angst dat er eventueel een ziekte gevonden is een mogelijkheid.

Specifieke fobie

De specifieke fobie is een overmatige angst voor een bepaald voorwerp of situatie, zoals dieren (spinnen, muizen), onweer, bloed, hoogtes, en vele andere. Meestal kunt u met deze angst normaal functioneren in het dagelijks leven, vaak door vermijding van de gevreesde situatie.

Separatieangst

Hoewel separatieangst (verlatingsangst) het vaakst wordt gezien op kinderleeftijd, is het soms ook voor volwassenen een reëel probleem. Met separatieangst vreest u zonder een specifieke andere persoon (hun partner, een ouder) niet verder te kunnen leven en bent u daardoor overmatig bezorgd en bezig met die andere persoon. U kunt moeilijk alleen zijn, wil voortdurend weten waar de ander is, wat hij/zij doet, enz. De angst die (het idee van) “scheiding” voor de patiënt oproept, en de claim die dit legt op de ander, kan veel lijden veroorzaken. 

Lees meer