Wat is psychose en schizofrenie?

Een psychose is een stoornis in het waarnemen van de realiteit. Als u een psychose heeft kunt u geen goed onderscheid maken tussen gedachten en de werkelijkheid. Er kan sprake zijn van hallucinaties of wanen.

Bij een psychose is de werking van de hersenen ernstig verstoord. U ziet en hoort dingen die er in werkelijkheid niet zijn en denkt zaken die niet (kunnen) kloppen. Een psychose of een aanloop naar een psychose kan iemand heel angstig of depressief maken.

Verschijnselen

Een psychose herkennen is niet altijd gemakkelijk. Je kunt het meestal niet aan de buitenkant zien en het kan een tijd duren voordat de symptomen zichtbaar worden. De volgende klachten kunnen voorkomen bij een psychose (maar kunnen ook andere oorzaken hebben). U:

  • bent voor anderen onbegrijpelijk angstig of in de war;
  • slaagt er niet in om in werk of hobby te presteren wat er normaal gesproken verwacht kan worden;
  • praat op een vreemde manier, soms met nieuwe, zelfverzonnen woorden;
  • beweert stemmen te horen of praat met denkbeeldige, voor anderen niet werkelijk aanwezige personen;
  • vertelt verhalen over complotten of geheime organisaties en betrekt daarin soms het eigen gezin of de partner;
  • beweegt vreemd;
  • heeft onvoorspelbare woede-uitbarstingen;
  • ligt de hele dag in bed en spookt 's nachts door het huis of in de stad;
  • dreigt zichzelf kwaad te doen;
  • heeft geen vrienden of heeft hooguit korte, oppervlakkige contacten;
  • zegt iemand anders te zijn;
  • zegt dat anderen gedachten uit zijn/haar hoofd trekken of er juist gedachten inbrengen. 

Oorzaken

Bij het ontstaan van een psychose spelen veel factoren een rol. Met een erfelijk bepaalde kwetsbaarheid is men gevoeliger voor een psychose dan andere mensen. Externe factoren kunnen de kans op een psychose vergroten. Bijvoorbeeld: leven met veel stress, ingrijpende gebeurtenissen (zoals een groot verlies), drugsgebruik of lichamelijke aandoeningen (zoals een stofwisselingsstoornis). Bij het ouder worden kan een psychose vaak veroorzaakt worden door een lichamelijke ziekte of door gebruik van bepaalde geneesmiddelen. Ook bijvoorbeeld slecht horen kan leiden tot psychotische verschijnselen (achterdocht). Als er sprake is van dementie ontwikkelt een deel van de patiënten in de loop van de ziekte psychotische verschijnselen.

Gevolgen

Een psychose heeft grote gevolgen voor het dagelijks leven. Mensen met een psychose lopen meestal vast in hun sociale en maatschappelijke leven. Het komt voor dat men agressief wordt naar de omgeving, meestal naar de familieleden. Verder kan men zichzelf erg verwaarlozen, zowel wat betreft eten als de verzorging van het lichaam en de woning. Psychotische mensen kunnen door hun verwardheid en afwijkende levenspatroon overlast veroorzaken.

Een psychose is bepaald niet ongevaarlijk. Sommige patiënten met een psychose vertonen zelfmoordneigingen of verwonden zichzelf. Een psychose kan onderdeel zijn van een andere psychiatrische ziekte zoals schizofrenie of een bipolaire (manisch-depressieve) stoornis.

De psychose kan bij oudere patiënten tot extra complicaties leiden. Bijvoorbeeld doordat medicijnen tegen de psychose minder goed worden verdragen of er lichamelijke problemen ontstaan. Een psychose kan dagen duren, maar houdt meestal weken of maanden aan. Sommige mensen blijven hun hele leven last houden van psychotische verschijnselen. Verder is de kans groot dat iemand na het doormaken van een psychose hier opnieuw last van krijgt.

Schizofrenie

Schizofrenie betekent dat u last heeft van één of meerdere psychosen en dat u ook sociaal, verstandelijk of emotioneel slecht functioneert. Schizofrenie is een chronische ziekte. Bij oudere patiënten met schizofrenie is er vaak al lang sprake van terugkerende psychosen en verminderd dagelijks functioneren. 

U kunt heel angstig of somber zijn van de belevingen die u ervaart en het feit dat anderen u niet begrijpen of zeggen dat uw belevingen niet kloppen. Hierdoor gaat u zich vaak isoleren en contacten mijden. Verder kan u zichzelf of uw woonomgeving verwaarlozen. Hulp weert u vaak af. Veelal mijdt u zorg en leeft u geïsoleerd. Het is voor omstanders heel moeilijk om een zich voor het eerst openbarende schizofrenie te herkennen. Terwijl juist in een vroeg stadium een volledige psychose vaak kan worden voorkomen door in te grijpen met medicatie.

Lees meer