Persoonlijk verhaal

Stephanie

Wanneer je partner, kind, goede vriend of ouder psychisch ziek wordt, is de impact groot. Het betekent verdriet, maar ook een hoop extra zorgtaken: pillen controleren, naar therapie brengen, er alleen voor staan met het huishouden, de boekhouding, tuin. Opeens ben je mantelzorger. Soms zelfs ongemerkt, want zorgen voor wie dicht bij je staat lijkt vanzelfsprekend. Toch is het dat niet en mag je om hulp vragen.

De vader van Stephanie Blom (21) was controller bij een groot bedrijf: een verantwoordelijke baan waar al zijn energie in ging zitten. “Hij was een workaholic. Onze adviezen om eens te ontspannen, een hobby te nemen, sloeg hij in de wind. Tot het niet meer ging: hij kreeg een burn out. Op zijn werk wilden ze hem weer snel aan de slag hebben en dus herstelde hij niet voldoende, met als gevolg dat hij nog dieper viel tot een niveau dat ik mijn vader nauwelijks nog terug kende.”

Verantwoordelijk

Stephanie, een jonge vrouw met een open gezicht en staalblauwe ogen, vertelt het ogenschijnlijk gemakkelijk. Maar de transformatie van haar vader en de gevolgen voor het gezin hebben haar veel gedaan. Het gebeurde allemaal op het moment dat zij op kamers ging wonen en dacht een zorgeloos studentenbestaan te gaan leiden. Wanneer haar vader zwaar depressief wordt en tot twee keer toe een opname noodzakelijk blijkt, is van zorgeloosheid geen sprake. “Opeens was er niet alleen een hoop leed, maar stond mijn moeder er alleen voor. Als dochter, en enig kind, wilde ik haar uiteraard waar mogelijk helpen.” En dus was Stephanie in het weekend thuis, deed ze de bankzaken en sprong in waar ze maar kon. “Ik voelde me heel erg verantwoordelijk, naar beiden toe.”

Lossen het zelf op

Tanja Goessen herkent het beeld. Zij is mantelzorgconsulent bij Steunpunt Mantelzorg in Maastricht. “Wanneer binnen een gezin een van de ouders erg ziek wordt, reageren de naasten meestal met een groot verantwoordelijkheidsgevoel. Dat is op zich natuurlijk heel begrijpelijk, maar het is ook goed om te weten dat je er als mantelzorger niet alleen voor staat.”
Het Steunpunt biedt hulp aan iedereen die voor een zieke naaste zorgt, of deze nu aan een rolstoel gekluisterd is of met autisme kampt. Alleen zijn de familie en vrienden van mensen met een psychische ziekte moeilijk te bereiken. Waarom is niet helemaal duidelijk, maar vermoedelijk speelt hier zelfstigma en schaamte een rol. Tanja Goessen: “We merken dat ze vaak denken: ‘Ik heb geen zin in vreemde mensen over de vloer.’ Of: ‘Ik los het zelf wel op.’ Maar overvraging, met alle gevolgen van dien, is een valkuil; ook wanneer je partner zwaar depressief is.”

Stephanie beaamt dit: “Wij wilden het als gezin oplossen. Familie en naaste vrienden hebben we er wel bij betrokken, maar voor de buitenwacht vonden we het allemaal veel te intiem. Hulp vragen is sowieso geen gemakkelijke stap. Daarbij leek het ook zo vanzelfsprekend dat wij als dochter en partner, de zorg en alles wat daarbij komt kijken op ons namen. Het heeft dan ook wel even geduurd voordat ik mezelf als mantelzorger zag.”

Troost

Dat moment kwam pas toen Stephanie stage ging lopen bij het Steunpunt Mantelzorg Maastricht. Ze studeert Social Work in Eindhoven. Als stagiair woonde ze de activiteiten bij die voor jonge mantelzorgers worden georganiseerd. Ze hoorde verhalen waar ze zichzelf in herkende. “Ik dacht: dit gaat ook over mij!” Ze besluit zich aan te sluiten bij de activiteiten voor de 18 - 25 jarige mantelzorgers. Stephanie: “Het is een club leeftijdsgenoten die leuke dingen samen doet. Via Facebook spreken we af. Laatst was er een chocolade workshop en we zijn wel eens uit gaan eten. In die ontspannen setting kom je dan tot goede gesprekken. Ook al zijn er niet veel lotgenoten die een psychisch zieke ouder hebben, toch is er veel herkenning. Hun ernstig zieke moeder of broer moet zijn of haar ziekte leren accepteren en heeft het daar vaak heel moeilijk mee, met alle gevolgen van dien. We kunnen het daar met elkaar over hebben. Verdriet wordt begrepen; alleen dat al biedt troost.” De groepsleden voelen allemaal veel zorg voor hun naaste, maar moeten ook zorgen dat ze zelf overeind blijven. Stephanie: “Je plaatst jezelf al snel op de tweede plaats. Vroeger vertelde ik alles waar ik mee zat aan mijn moeder. Relatieproblemen? Ik kon het daar uren met haar over hebben. Maar ik zie dat ze nu echt genoeg op haar bordje heeft en dus los ik het zelf wel op. Al is mijn moeder wel geïnteresseerd hoor.”

Mantelzorgmakelaar

Het is een valkuil waar veel mantelzorgers in trappen: zichzelf wegcijferen voor de ander. Tanja Goessen zou willen dat ze bij het Steunpunt aankloppen voordat ze er zelf aan onderdoor gaan. Preventief dus. “Niet alleen op emotioneel, maar ook op praktisch gebied kunnen wij veel betekenen. Zo zijn er deskundige en ervaren zorgvrijwilligers die de taken even over kunnen nemen. Het biedt een mantelzorger ruimte om eens wat voor zichzelf te doen, of dat nou nieuwe schoenen kopen is of een vriendin bezoeken. Ook kan een zorgvrijwilliger een kind bijvoorbeeld wekelijks begeleiden naar een clubje als de ouder daar niet toe in staat is."

Het Steunpunt heeft ook een mantelzorgmakelaar: iemand die alles weet over wet- en regelgeving. Mantelzorgen betekent immers ook veel administratief gedoe. Dat is vaak een grote belasting. Tanja: “De mantelzorgmakelaar neemt gratis allerlei regelwerk en uitzoektaken over op het gebied van zorg, arbeid, welzijn, wonen en financiën. Denk bijvoorbeeld aan het regelen van een Persoonsgebonden Budget of een langdurigheidstoeslag. De mantelzorgmakelaar weet waar je als zieke en als mantelzorger recht op hebt. Het kan een hoop geld schelen.”

Stephanie weet inmiddels dat het voor haar beter is wat afstand te nemen. “Ik blijf in de weekenden niet meer steeds thuis  slapen; ik moet mijn eigen leven opbouwen. Mijn vader beter maken kan ik niet. Daar moet hij zelf aan werken, dat is mij nu wel duidelijk. Maar natuurlijk wil ik wel betrokken blijven. En als ik concrete hulp kan bieden dan doe ik dat met liefde.”

Hulp nodig of vragen?

Neem contact op met het steunpunt in jouw regio.
Regio Maastricht en Heuvelland:
T 043  321 50 46
info@voormantelzorgers.nl
www.voormantelzorgers.nl

Regio Parkstad:
T 045  211 4000
info@mantelzorgparkstad.nl
www.mantelzorgparkstad.nl

Wat is een mantelzorger?

Een mantelzorger gaat zorgen als iemand in zijn of haar omgeving dat nodig heeft. Dit is vaak een familielid, buur en/of  vriend zijn waar al een emotionele band mee bestaat. Mantelzorgers zorgen soms 24 uur per dag, kunnen de zorg niet  zomaar beëindigen en verrichten soms verpleegkundige handelingen. Als kind of jongere ben je al mantelzorger wanneer binnen je gezin iemand ziek, beperkt of verslaafd is.