Persoonlijk verhaal

Carine Crutzen

Actrice Carine Crutzen heeft zelf een periode van depressiviteit gekend. “Ik vind dat je gewoon moet onderkennen dat het leven moeilijk is.”

Carine Crutzen, fotograaf: Chantal Ariëns

Je zei laatst in een interview dat je nog altijd boos wordt als je merkt dat mensen de impact van een depressie onderschatten.  

“Ik kan heel boos worden als ik bijvoorbeeld minister Schippers hoor over bezuinigingen in de zorg waarbij ze een scheiding maakt tussen fysieke en geestelijke klachten. Daarmee plaatst ze psychische klachten in de hoek van de aanstellerij, alsof het geen reële ziekte is. Dat vind ik zo raar. Overigens heb ik me laatst ook nog enorm geërgerd toen ik een artikel las van filosoof Wouter Kusters. Hij beschouwt een psychose niet als ziekte maar als creatieve mogelijkheid en ervaring. Hoe kan iemand zoiets nou beweren?”

“Als iemand depressief is en medicijnen slikt hoor je heel vaak van die opmerkingen als: 'Ja maar medicijnen zijn niet altijd nodig, ze worden teveel voorgeschreven.' Of: 'Mensen die depressief zijn moeten eens wat meer gaan rennen, je kunt toch van die bank af', terwijl het opstaan van een bank een enorme daad is. Ik snap heus wel dat mensen dat niet altijd kunnen navoelen, maar het respect ontbreekt nogal eens. Mensen begrijpen niet altijd wat een depressie inhoudt, vergelijken het met sombere buien, die ze zelf ook wel eens hebben. Als je kanker hebt wordt dat meteen heel erg voor je gevonden, en dat is het natuurlijk ook, maar een zware depressie is echt een hel en dat snappen mensen vaak niet. Depressie heeft net zoveel bestaansrecht en zorgrecht als welke andere ziekte dan ook.”

Heb je zelf wel eens last gehad van stigma? 

"Ik ben zelf altijd vrij open geweest over het feit dat ik vier jaar van mijn leven behoorlijk depressief was, waarvan twee jaar heel erg en twee jaar op en af, herstellend. Ik merkte toen dat het belangrijk was om het te delen. Ik was bijvoorbeeld bang om in ruimtes met veel mensen te zijn, voelde me dan slecht. Eerst ging ik daar niet heen, vervolgens ging ik schoorvoetend en later ging ik wel, maar zei dan: Jongens, als ik zo dadelijk wegga, ligt dat niet aan jullie.' Het hardop uitspreken alleen al, het durven zeggen zonder schaamte, het onderkennen dat je bang bent, maakt het makkelijker en is ook je weg omhoog. Als ik iets geleerd heb van de periode dat ik zo ziek was, is het dat openheid helpt. Niet alleen bij een depressie maar überhaupt bij angst in het leven. Zeggen wat je vindt, denkt, voelt, is nog steeds niet algemeen geaccepteerd. Ik wil daar iets in betekenen. Actrice zijn is voor mij delen van gedachten en gevoelens met andere mensen. We verschillen niet zoveel van elkaar; we zijn uiteindelijk allemaal mensen. Ik vind dat je ook gewoon moet onderkennen dat het leven moeilijk is. Het is niet alleen maar een zonnetje met slingers en dat mag je zeggen ook."

Kan je er in jouw wereldje gemakkelijk open over zijn?

"Het zal in andere werelden moeilijker zijn. Dat heeft er natuurlijk ook mee te maken dat emoties en gedachten het materiaal zijn waarmee wij werken; toneelstukken gaan eigenlijk altijd over mensen die worstelen met de problemen des levens. Maar je moet wel de discipline kunnen opbrengen om voorstellingen te spelen. Als je een speellijst van 75 voorstellingen krijgt, moet je er al die dagen zijn. Dat benauwt mij ook wel eens, want dat vergt kracht. Maar je moet je ook durven overgeven, het publiek je binnenste tonen. Dat is wat mij betreft de functie van kunst: schoonheid en troost. Met z'n allen in een ruimte zijn en denken: 'Kijk, dit is mens zijn.' Daar hoort ziekte ook bij.”